Nikko Pass

De 37 kilometer aan Japanse cederbomen die de wegen naar Nikko omzomen, werden begin zeventiende eeuw in twintig jaar tijd geplant. Ongeveer 12.000 van deze bomen staan er nog steeds: de langste door bomen omzoomde laan ter wereld. Ze waren een geschenk van een vazal aan Tokugawa Ieyasu, de krijgsheer die Japan verenigde en wiens mausoleum, Toshogu, het ankerpunt vormt van het werelderfgoed waarvoor de Nikko Pass is ontworpen. De bomen omlijsten de toegangsweg nog altijd, een groene corridor waar pelgrims, feodale optochten en nu dagjesmensen al vierhonderd jaar naar dezelfde gelakte poorten worden geleid. Nikko ligt in de bergen van de prefectuur Tochigi, op ongeveer twee uur reizen ten noorden van Tokio met de Tobu-spoorlijn vanuit Asakusa. De naam is een samentrekking van een uitdrukking die "zonlicht" betekent, en de stad had al een reputatie als heilige plek lang voordat de Tokugawa arriveerden: de monnik Shodo Shonin stichtte hier in 766 de Rinnoji-tempel, aangetrokken door de heilige berg Nantai en de watervallen die uit het Chuzenji-meer stromen. Heiligdom, tempel en bergheiligdom — Toshogu, Rinnoji en Futarasan — werden in 1999 samen door UNESCO ingeschreven als de heiligdommen en tempels van Nikko, een benaming die 103 gebouwen en hun bosrijke omgeving omvat. Toshogu is de reden waarom de meeste reizigers komen, en het vakmanschap is indrukwekkend. De Yomeimon-poort bevat meer dan 500 houtsnijwerken — Chinese wijzen, draken, pioenrozen en de beroemde slapende kat die wordt toegeschreven aan beeldhouwer Hidari Jingoro — zo dicht op elkaar geplaatst dat bezoekers het vroeger de Higurashi-mon noemden, de "poort waar je tot het vallen van de avond naar kunt staren." Dichtbij is het paneel in de stal met de drie wijze apen, inclusief de "niet spreken"-aap, uitgegroeid tot een van de meest gereproduceerde beelden van Japan. Bladgoud, vermiljoenlak en veelkleurige reliëfs bedekken oppervlakken die bedoeld waren om te overdonderen, een esthetiek die bewust tegenover de soberheid van de oudere heiligdommen in Kyoto staat. Buiten het terrein van de heiligdommen strekt de regio die de Nikko Pass ontsluit zich uit in echte wildernis. De Irohazaka-haarspeldbochtenweg klimt omhoog naar het Chuzenji-meer, dat ontstond toen de berg Nantai uitbarstte en de vallei blokkeerde, en de Kegon-waterval stort 97 meter naar beneden vanaf de rand van het meer in een van de beroemdste watervallen van het land. Hogerop breiden het moerasgebied van Senjogahara en het onsen-stadje Yumoto de kern van het erfgoed uit naar een landschap van een nationaal park. Dit is waarom Nikko World Heritage-tours de heiligdommen combineren met het hoogland; het culturele en het geologische liggen in dezelfde vallei. Voor bezoekers die een Nikko-heiligdomtour zonder wachtrijen afwegen tegen een bredere rondreis, biedt de pas beide: een trein- en busnetwerk dat de cederlaan, het houtsnijwerk en de watervallen als één doorlopende route behandelt in plaats van een verzameling losse bezienswaardigheden verspreid over de zonnige bergen.